Sukkot. Wprowadzenie
Sukkot - to starobiblijne swieto, swietowane w ciagu siedmiu dni,
zaczynajace sie od 15 dnia siodmego miesiaca od wiosennego miesiaca
Awiw - wielkanocnego miesiaca Wyjscia z Egiptu. Pierwszy dzien swieta
jest podobny do Szabbatu - Soboty, kiedy tego dnia wstrzymuje sie od
kazdej powszedniej pracy. W pierwszy dzien swieta Qaraim wymieniaja
powitanie w starobiblijnym jezyku – „Chag Sameach“, to jest „Dobrego i
Radosnego Hadz“. I rzeczywiscie, Swieto Sukkot – jest jednym z trzech
swiat, kiedy nasi biblijni przodkowie - w zasadzie mezczyxni, udawali
sie na pielgrzymke. Napoczatku, w czasach Jehoszuy i Sedziow do Mikdasz
Malej Swiatyni w Sychem, na zboczu Ewalu w Samarii, budynek, ktory
byl nakazany w Ksiedze DewarimPowtorzonego Prawa przez samego proroka
prorokow - MoszegoMojzesza i urzeczywistnione przez jego ucznia
Jehoszue ben NunaJozuego i w SilomSzilo, gdzie stala Archa
Przymierza, takze w Samarii, a od chwili ogloszenia Jerozolimy stolica
Jednolitego Krolestwa prawie 3000 lat temu - do Bet-ha-Mikdasz
Wielkiej Jerozolimskiej Swiatyni do tego Swietego Miasta krolow
Dawida i Salomona. W pozostalych szesc dni swiat powitanie brzmi
inaczej: „Moadim le-Simcha“, doslownie – „wyznaczony przez Boga czas
radosci“. Po siodmym, koncowym dniu Sukkot, swietuje sie jeszcze jedno
samodzielne swieto - Szemini AceretOsmy dzien Swietego Zgromadzenia.
Zgromadzenie, ktore zostanie omowione szczegolowo poxniej. Dodatkowa
nazwa swieta Sukkot w Pismie Swietym - Chag-ha-Asifto jest
pielgrzymie swieto - Chadz, konczacy zbieranie urodzaju. Samo zas
nazwa swieta Sukkot - to liczba mnoga slowa „sukka“ (z akcentem na
ostatniej glosce, jak i w wiekszosci slow starobiblijnego jezyka
hebrajskiego), oznaczajacego „namiot“, szalas. I w starozytnosci, i w
dzisiejszych czasach, Ziemia Swieta pokrywa sie w ten tydzien
szalasami Synow Awrahama, Jicchaka i Jaakowa, wiernych temu
przykazaniu z Pisma Swietego.
Sukkot. Znaczenie
Wedlug Pisma Swietego Sukkot ma dwa znaczenia. Pierwsze, to
przypomnienie poxniejszym pokoleniom o tom, co nasi biblijni
przodkowie - duchowy narod Awrahama, Jicchaka i Jaakow, wywnioskowany
w Wielkanoc z egipskiego niewolnictwa i prowadzony przez samego Boga
za posrednictwem proroka Moszego, mieszkali na pustyni przez
czterdziestoletni okres wedrowki do Ziemi Obiecanej w prowizornych
szalasach, w cieniu Wszechmocnego – to znaczy pod obrona JHWH.
Biblijna Ksiega BeMidbar Liczb 11:10 i 16:27 mowi nam o tym, ze na
pustyni synowie Izraela zamieszkiwali w namiotach ale to nie jest z
tym sprzeczne, poniewaz w zasadzie namiotyogalim - i szalaszysukkot
w biblijnym czasie to dwa roznych oznaczenia jednej i tej samej
rzeczy: prowizornego
mieszkania nomadow-koczownikow chabiru w
przeciwienstwie do mieszkan osiadlej ludnosci -domu.
Jest jeszcze jedno, dodatkowe znaczenie tego swieta - rolniczo-
duchowe. Plemiona iwrim - chabiru, wrocily z Egipskiego Niewolnictwa
do Ziemi Obiecanej przez Boga bogobojnemu potomstwu Awrahama, Jicchaka
i Jaakowa po czterech stulecia juz nie jako rodziny, nie rody, ani nie
plemiona, ale jako umma-narod, do tego nie taki narod jak wszystkie
narody swiata, ale „lud zyjacy oddzielnie“, „ krolestwem duchownych i
narod swiety“ (zgodnie z tekstem Piecioksiegu Moszego), stworzony
przez samego Najwyzszy JHWH z celem, jak mowi prorok Jeszajahu,
ustanowic duchowo-moralny punkt orientacyjny, „swiatlo dla narodow“.
W Pismie Swietym mowi sie, ze Ziemia Obiecana nie jest, jak ziemia
Egipska, gdzie wode dla nawadniania pol i zagajnikow nabiera sie z
rzeki Nil. Pomyslnosc Swietego Narodu w Ziemi Swietej - deszcz do
urodzaju i pozywienie dla dobytku - zalezy od spelniania przykazan
Boga przez cala umme - Swietym Narod. Stad rolniczy aspekt trzech
pielgrzymich swiat, trzecim i ostatnim w corocznym cyklu jest swieto
Sukkot:
14 Trzy razy w roku bedziesz swietowal na moja czesc. 15 Bedziesz
przestrzegal Swieta Przasnikow. Siedem dni jesc bedziesz przasniki,
jak ci rozkazalem, w wyznaczonym czasie miesiaca Awiw, bo podczas
niego wyszedles z Egiptu. A niech sie nie pokazuja przed obliczem moim
z proznymi rekami. 16 I Swieta Zniw, pierwszych plonow prac twoich, z
tego, cos wysial na polu. I Swieta Zbiorow z koncem roku, gdy
zbierzesz plony twoje z pola. 17 Trzy razy w roku zjawia sie wszyscy
mezczyxni twoi przed obliczem Wszechmocnego, JHWH. (МikraBiblia,
SzemotКsiega Wyjscia 23)
Spotyka sie w Pismie Swietym wzmianka o szalasach i przy opisie
zakonczenia sezonu rolniczych prac, szczegolnie przy winobraniu, na
przyklad w Ksiedze Jeszajahu 1. Te i inne wersety swiadcza o podwojnym
znaczeniu swieta: z jednej strony - przypomnienie synom Awrahama,
Jicchaka i Jaakowa o zyciu na pustyni po wyjsciu Izraela z Egiptu w
szalaszachszatrach, o tym, ze byli bezposrednio pod ochrona
Najwyzszego, a z drugiej - o lasce Bozej do osadzenia sie w Ziemi
Obiecanej dla bylych koczownikow, ktorzy stali sie teraz rolnikami.
Bog posyla dobry urodzaj na koncu rolniczego sezonu w charakterze
wynagrodzenia tym, kto ciezko pracuja fizycznie i duchowo, to
powoduje, ze wierni przynosza lepsze owoce do Swiatyni, wyznajac tym
samym, ze urodzaj na koncu rolniczego roku to, przede wszystkim, laska
Najwyzszego, a nie zasluga samego rolnika.
Sukkot w Pismie Swietym
Faryzeusze – zydzi Talmud- twierdza, ze do tego, zeby poprawnie
przestrzegac przykazan Pisma Swietego, trzeba czytac ich komentarze i
komentarze do komentarzy. I rzeczywiscie, obchody swieta Sukkot sa
szczegolowo wyjasnione w faryzejskiej - w Misznie, Toseftu, w
traktatach Jerozolimskiego i Babilonskiego Talmudu. Ale bogobojny
Qaraim nie ma zadnej potrzeby lamania sobie glowe nad tymi
kazuisticzeskimi tekstami iprzekrecaniem Pisma Swietego, naruszajace
proste i wyraxne pryzkazania Pisma Swietego odnosnie swieta Sukkot.
Jak i wszystkie pozostale instrukcje odnosnie tego swieta i rowniez
pozostalych, nasze jedyne wiarygodne xrodlo - to samo Pismo Swiete w
oryginale w hebrajskim jezyku. W wyjatkowych sytuacjach mozna uzyc
Szewel-ha-Jerusza - to jest uznana przez wiekszosc Qaraim- tradycja
ojcow. Jezeli nie jest w sprzecznosc z duchem i litera Pisma Swietego,
moze przez nas zostac uwzgledniona w charakterze dodatkowego xrodla
informacji.
Przykazanie o zachowaniu swiatecznej pielgrzymki w Sukkot jest w
Ksiedze WajikraKaplanska 23.
33 I przemowil JHWH do Moszego tymi slowy:34 Powiedz synom
izraelskim tak: Pietnastego dnia tego samego siodmego miesiaca bedzie
przez siedem dni Swieto Szalasow dla JHWH. 35 Pierwszego dnia bedzie
swiete zgromadzenie. Zadnej ciezkiej pracy wykonywac nie bedziecie,
36 przez siedem dni bedziecie skladac JHWH ofiare ogniowa. Osmego
dnia bedziecie mieli swiete zgromadzenie i zlozycie JHWH ofiare
ogniowa. Jest to uroczyste zgromadzenie, zadnej ciezkiej pracy
wykonywac nie bedziecie. 37 To sa swieta JHWH, ktore obwolacie jako
swiete zgromadzenia, aby skladac JHWH ogniowe ofiary: calopalne, z
pokarmow, rzexne i z plynow, kazda w swoj dzien, 38 niezaleznie od
sabatow JHWH, niezaleznie od waszych darow i niezaleznie od wszystkich
waszych slubow, i niezaleznie od wszystkich waszych dobrowolnych
ofiar, jakie bedziecie skladac JHWH.
39 Lecz pietnastego dnia siodmego miesiaca, gdy zbierzecie plony
ziemi, obchodzic bedziecie swieto JHWH przez siedem dni. W pierwszym
dniu bedzie calkowity odpoczynek i w osmym dniu bedzie calkowity
odpoczynek. 40 W pierwszym dniu wexmiecie sobie galezie [owoce,
plody] szlachetnych drzew, galazki palmowe, galazki z drzew
rozlozystych i z wierzby znad potoku i bedziecie sie weselic przed
JHWH, Bogiem waszym, przez siedem dni. 41 Bedziecie je uroczyscie
obchodzic jako swieto JHWH przez siedem dni co rok. Jest to wieczna
ustawa dla waszych pokolen. W siodmym miesiacu bedziecie je obchodzic,
42 bedziecie mieszkac w szalasach przez siedem dni. Wszyscy krajowcy
w Izraelu mieszkac beda w szalasach, 43 aby wiedzialy wasze przyszle
pokolenia, ze w szalasach kazalem mieszkac synom izraelskim, gdy
wyprowadzilem ich z ziemi egipskiej. Ja, JHWH, jestem Bogiem waszym.
44 I oglosil Mosze synom izraelskim te swieta JHWH.
W Ksiedze BemidbarLiczb rozdzial 29 opisuje sie porzadek ofiar w
czasie tego Chadz:
12 A pietnastego dnia siodmego miesiaca bedziecie mieli uroczyscie
ogloszone swieto. Nie bedziecie wykonywac zadnej pracy. Bedziecie
obchodzic swieto JHWH przez siedem dni. 13 Zlozycie na calopalna
ofiare ogniowa, won przyjemna dla JHWH, trzynascie cielcow, dwa
barany, czternascie rocznych jagniat; maja one byc bez skazy. 14 Do
tego zlozycie na ich ofiare z pokarmow trzy dziesiate efy przedniej
maki zaczynionej oliwa na kazdego cielca z tych trzynastu cielcow,
dwie dziesiate efy na kazdego barana z tych dwoch baranow 15 i po
jednej dziesiatej efy na kazde jagnie z tych czternastu jagniat 16
oraz jednego kozla na ofiare za grzech oprocz stalej ofiary calopalnej
wraz z jej ofiara z pokarmow i z plynow.
a takze i w Ksiedze DewarimPowtorzonego Prawa 16:
13 Swieto Szalasow bedziesz obchodzil przez siedem dni, gdy zbierzesz
plon ze swego gumna i ze swojej tloczni. 14 Bedziesz sie weselil w to
swoje swieto, ty i twoj syn, i twoja corka, i twoj sluga, i twoja
sluzebnica, oraz Lewita i obcy przybysz, i sierota, i wdowa, ktorzy sa
w twoich bramach;15 przez siedem dni bedziesz swietowal na czesc
JHWH, Boga twego, na miejscu, ktore JHWH wybierze, gdyz blogoslawic ci
bedzie JHWH, Bog twoj, we wszystkich twoich plonach i w kazdym dziele
twoich rak, i bedziesz prawdziwie radosny. 16 Trzy razy w roku zjawi
sie kazdy mezczyzna z posrod was przed JHWH, Bogiem twoim, na miejscu,
ktore wybierze: w Swieto Przasnikow, w Swieto Tygodni i w Swieto
Szalasow, lecz nie zjawi sie przed JHWH z proznymi rekami, 17 ale
kazdy przyjdzie z odpowiednim darem swoim wedlug blogoslawienstwa,
jakiego JHWH, Bog twoj, ci udzielil.
Ciekawy epizod znajdujemy w Ksiedze MelachimKrolewskiej, gdzie krol
Jorowam, syn Nawata, probuje przesunac swieto ChadzaSukkot z siodmego
miesiaca ksiezycowego roku na osmy miesiac. Wiekszosc komentatorow
oceniaja to w charakterze proby religijnego separatyzmu mieszkancow
Polnocy po rozlamie Jednolitego Krolestwa krolow Dawida i Salomona na
polnocne - Izraelskie i poludniowe – Judzkie (Jerozolimska Swiatynia
zostala w rekach poludniowcow - judejczykow), ale inni twierdza, ze z
powodu tego, ze klimat w polnocnym krolestwie byl zimniejszy i miesiac
wiosny - Awiw, (od ktorego zaczynal sie rok i w ktorym dojrzewal
jeczmien) dlatego i urodzaj nadchodzil poxniej.
Stopniowo z czasem Sukkot zostaje jednym z najwazniejszych wydarzen w
zyciu starej spolecznosci biblijnej, i Sukkot czesto nosi nazwe po
prostu „Swieto“:
Oto rokrocznie odbywa sie swieto JHWH w SylomeSylo, ktore lezy na
polnoc od Betelu a na wschod od drogi wiodacej z Betelu do Sychemu.
(BibliaМikra, SzoftimКsiega Sedziow 21:19)
Byc moze, ze wlasnie ze wzgledu na to, ze pielgrzymowanie mialo masowy
charakter, Sukkot zostalo czasem najwazniejsza panstwowa ceremonii.
Zgodnie z Ksiega DewarimPowtorzonego Prawa 31:10-11, prorok Moszej
nakazuje synom Awraham, Jicchaka i Jaakowa, aby w czasie Sukkot
czytali Tore kazdy siodmy rok.
Krol Salomon poswiecil Wielka Jerozolimska Swiatynie rowniez w swieto
Sukkot.
Sukkot byl i pierwszym pielgrzymim swietem w odnowionej Drugiej
Jerozolimskiej Swiatyni, kiedy wygnancy wrocili z Babilonu:
1 A gdy nadszedl siodmy miesiac, odkad synowie izraelscy przebywali w
swoich miastach, zgromadzil sie caly lud jak jeden maz w Jeruzalemie.
2 Wtedy Jeszua, syn Josadaka, wraz ze swoimi bracmi kaplanami i
Zerubbabel, syn Szealtiela wraz ze swoimi bracmi zabrali sie do budowy
oltarza Bogu Izraela, aby skladac na nim ofiary calopalne, jak to jest
przepisane w zakonie Mojzesza, meza Bozego. 3 A gdy postawili ten
oltarz na jego dawnym miejscu, mimo wrogiej postawy obcych ludow,
skladali na nim ofiary calopalne JHWH, ofiary calopalne rano i
wieczorem. 4 Obchodzili takze Swieto Szalasow jak jest przepisane,
skladajac dzien po dniu ofiary calopalne w nalezytej ilosci
odpowiednio do wymogow kazdego dnia. (Ezra 3:1-4)
Waznym dodatkowym xrodlem o swiecie Sukkot w Pismie Swietym jest jego
wzmianka w Ksiedze Nehemii, kiedy niewolnicy z Jerozolimy, wzieci do
niewoli przez krola Babilonu Nabuchodonozora, po wielu
dziesiecioleciach wracaja do swojej biblijnej ojczyzny, doMiasta
Swietego. W tej ksiedze opowiada sie i o nielekkim procesie powrotu
wzietych do niewoli jerozolimczykow, do miasto ich przodkow, procesu
nie tylko fizycznym, ale tez duchownym, kiedy byla potrzeba odnowienia
nie tylko scian Jerozolimy, ale tez duchowego swiatynnego zycia przez
studiowanie Tory i zrozumieniu jej przykazan, duchowego sedna, ktore
przez nich zostalo zgubione we wygnaniu. Biblijna Ksiega Nechemii 8,
informuje nas nie tylko o szczegolach obchodow Sukkot, nie
wspomnianych w Piecioksiegu Moszego, ale tez swiadczy o tom, ze takiej
uroczystosci, jak urzadzili w tych dniach, nie bylo w Ziemi Swietej od
czasow Jehoszuy ben Nuna Jozuego:
Nastepnego dnia zgromadzili sie naczelnicy rodow calego ludu oraz
kaplanow [kohenow] i Lewitow u Ezry, pisarza, azeby dokladnie poznac
postanowienia Zakonu [Tory]. 14 I znalexli przepis w Torze, jaka JHWH
nadal przez Moszego, ze w czasie swieta w siodmym miesiacu synowie
izraelscy maja mieszkac w szalasach 15 i ze nalezy oglosic i obwolac
po wszystkich ich miastach i w Jeruzalemie: Wyjdxcie w gory i
przyniescie galazki oliwne, galazki sosnowe, galazki mirtowe, galazki
palmowe oraz galazki z drzew lisciastych, aby pobudowac szalasy, jak
jest napisane. 16 Wyszedl wiec lud i przyniosl, i pobudowali sobie
wszyscy szalasy czy to na dachu, czy na swoich podworzach, a takze na
dziedzincach domu Bozego i na placu przy Bramie Wodnej, i na placu
przy Bramie Efraimskej. 17 Cale tedy zgromadzenie, wszyscy, ktorzy
powrocili z niewoli, pobudowali sobie szalasy i mieszkali w szalasach,
czego synowie izraelscy nie zrobili od czasow Jozuego, syna Nuna, az
do tego dnia; totez zapanowala bardzo wielka radosc. 18 I czytano z
ksiegi Zakonu Bozego codziennie, od pierwszego az do ostatniego dnia,
i obchodzono to swieto przez siedem dni, osmego zas dnia odbyto
uroczyste zebranie zgodnie z prawem.
Ciekawa metafora znajduje sie u proroka Amosa, ktory przepowiadal w
swojej biblijnej ksiedze przywrocenie „upadlego szalasu“, to jest
dynasti krola Dawida w Jerozolimie. Ten „upadniety szalas“ to symbol
czasowego upadku Domu Dawida. Jak tylko duchowy narod i krol z domu
Dawidowa wrocic do przykazan JHWH, Bog przywroci dawna slawe Domu
Dawida w Jerozolimie.
Zgodnie z Ksiega Zecharjaproroka Zacharjasza, 14:16-19, w erze
mesjanskiej, kiedy Bog odbuduje na ziemi stracony ogrod edenski,
Sukkot stanie sie coroczna swiatowa uroczystoscia, na obchody, ktorej
w Jerozolime beda sie zgromadzac przedstawiciele wszystkich narodow
ziemi.
Wszyscy pozostali ze wszystkich narodow, ktore wystapily zbrojnie
przeciwko Jeruzalemowi, beda corocznie pielgrzymowali, aby oddac
poklon krolowi, JHWH Zastepow, i obchodzic Swieto Szalasow.
Pozwolcie zas, bracia i siostry, skonczyc ten wyklad zyczeniem: Chag
Sameach, Wesolego pielgrzymiego swieta wszyscy wam wszystkim, drodzy
Qaraimi - bnei mikra- Synowie Pisma Swietego!
W ciagu wiekow, z roku na rok, swietowali nasi praojcowie to swieto,
tak samo i my, Qaraimi, resztka Wspolnoty Bogobojnych, wzpomniana w
Pismie Swietym Starego Testamentu i w Dokumencie z Damaszku z
qumranskich rekopisow z Morza Martwego i Kairskiej Genizy.
W tym roku - w diasporze, w przyszlym roku w Jerozolimie, w Ziemi
Obiecanej!
Gerszom Kiprisczi, chacham Rosyjskich Qaraimow Za Granica.